Jump to content
  • entries
    318
  • comments
    3,425
  • views
    544,516

Ku Wielkiej Rzeczpospolitej odc. VIII


...AAA...

2,248 views

 Share

Panowie bracia!  

27 members have voted

  1. 1. Elekcja 1594 - wybierzmy sobie pana!

    • Karol III Gryf
      24
    • August Wittelsbach
      3
  2. 2. Czy poczynić inwestycje w celu wielkiej rozbudowy fortyfikacji?

    • Całe pogranicze powinny bronić najpotężniejsze twierdze!
      15
    • Lepiej spożytkować te pieniądze na ofensywę!
      12

Słowo na początek: Dzisiejszy odcinek może się wydawać krótki, ale obejmuje pełne 25 lat. Ćwierć wieku buntów i walki o powrót do światowej czołówki - na szczęście z nie najgorszym skutkiem.

Ku Wielkiej Rzeczpospolitej

8391dNJ.png

Odcinek VIII

1569-1594

HWT4lli.png

Obaj kandydaci na sejm stawili się osobiście, z orszakami, żonami i przybocznymi oddziałami. Niemal nie doszło do starcia, gdy Marcin Primisz zarzucił Aleksandrowi Wiśniowieckiemu korupcję, za co ten nazwał oponenta łgarzem i zdrajcą na usługach obcych mocarstw. Sytuacja pozostawała napięta aż do chwili ogłoszenia wyników, a kraj czuł na plecach oddech nadciągających oddziałów austriackich. Sporą część szlachty, której wtórował ród Miśkuwów, urzekła idea powołania na tron "Piasta", jednak propaganda Primiszów i przyzwyczajenia odniosły skutek. Zwłaszcza drobni uczestnicy elekcji, opowiedzieli się za kontynuacją zrównoważonych rządów Gryfitów.

HPqvEu7.png

W czasie gdy elektorzy powoli opuszczali pola elekcyjne pod Warszawą, hetman wielki koronny Michał Houwaldt wziął pod swoją opiekę większą część wojsk aby spustoszyć austriacki Krym i Mołdawię. Do początku roku 1570 udało się nawet zdobyć kilka twierdz, lecz był to daremny trud. Na wiosnę przybyły ogromne oddziały wroga i uderzyły na zgromadzonych pod Azowem Polaków. Bitwa miała kilka etapów. Houwaldt nakazywał nieustannie ponawiać natarcia. Straceńcze ataki kosztowały tysiące istnień, na każdą wygraną przypadały trzy porażki.

7NqYcxD.png

Pospolite ruszenie i wojsko kwarciane niemal nie istniały, a z południa maszerowały kolejne zastępy, kierujące się bezpośrednio w stronę Korony. W styczniu 1571 padł Lublin a w lutym Kraków. Karol II wraz z gwardią ruszył na północ i znalazł azyl w Prusach. 27 września, przy mediacji księcia pruskiego, zawarto traktat, wedle którego Gryf miał wypłacić Habsburgom 350 tysięcy dukatów w złocie, zwolnić ze służby lennej księcia moskiewskiego, oraz zrezygnować z niemal wszystkich traktatów wiążących Rzeczpospolitą z państwami zachodnimi. II wojna polsko-austriacka zakończyła się klęską nie mniejszą niż ta z początku stulecia.

nrzOonz.png

Rozpoczął się okres nazwany przez późniejszych kronikarzy "czasem oblężenia". Rzeczpospolitą ogarnął chaos a otaczali ją sami wrogowie: Austria, Brandenburgia, Czechy, Nowogród, Orda i Kazachowie. Atak mógł paść w każdej chwili i z każdej strony. W październiku 1572 do Wielkopolski i Pomorza wkroczył niedoszły król Polski Jan von Oldenburg, skuszony łatwym łupem. Wielkie było zdziwienie elektora gdy Michał Houwaldt na polecenie Karola przejął to co pozostało z gwardii królewskiej - jedynej niezniszczonej stałej formacji - i wraz z pospolitym ruszeniem zmusił jego dywizje do ucieczki na północ. Pod murami Gdańska Oldenburg został otoczony i rozbity. Katastrofalna sytuacja wewnętrzna nie pozwoliła jednak na wykorzystanie sukcesu i pójścia za ciosem.

l0a9KOc.png

Ledwie wojska zaczęły opuszczać Brandenburgię a już następne sępy zaczęły żer na tkance Rzeczpospolitej. Monarcha przedkładał zagrożenia zewnętrzne nad wewnętrzne i zamiast kazać hetmanom bunty gasić, wysłał ich bezpośrednio na Pragę, aby uświadomić Czechom, że porwali się z motyką na Słońce. Obaj sąsiedzi, aby odzyskać swoje stolice musieli zapłacić kontrybucję, która w sumie niemal zrównoważyła straty finansowe poniesione na rzecz Austrii.

Co dalej następuje, o tym Waszej Królewskiej Mości donoszę. Tymczasem, Wasza Królewska Mość, za co Bogu Wszechmogącemu dziękować trzeba, że z państw Waszej Królewskiej Mości najeźdźca, obłudnik zwący się cesarzem, wraz ze swoimi pionkami z największym wstydem nocą czmychnął spod Krakowa.

Na wschodzie, po raz pierwszy od dziesiątków lat, inicjatywę przejęli Tatarzy. Straż wschodnia nie istniała, więc kompletnie pozbawione obrony pogranicze stanęło w ogniu.

7UsG0Ab.png

Pod koniec dekady warunki się względnie ustabilizowały. Armię odbudowano z nawiązką, stłumiono bunty, skarbiec znów zaczął się napełniać. Na początku lat '80 państwo było nawet stać na ogromne inwestycje: dwie wytwórnie broni podobne do tych z Czernichowa, warte łącznie ponad półtora miliona dukatów. Trzeba przyznać, że Gryfici mają rękę do ludzi. Rada królewska Karola II, grupowała tęgie umysły i prawdziwych mężów stanu, którzy pozwolili na odnowienie kraju w rekordowym tempie.

Najbardziej doniosłym postanowieniem traktatu pokojowego z roku 1571, było zniesienie zwierzchnictwa nad Moskwą, jednak wasalem Rzeczpospolitej wciąż pozostawało Kniaziostwo Riazańskie. Zdaniem monarchy i sejmu, państewko to dojrzało już do integracji ze swoim lennikiem. Akt pokojowej inkorporacji Riazania podpisano w czerwcu 1579.

OFOcKa0.png

Gryf II z wojskiem swym do Moskwy wkroczywszy, wsie, miasta i wszystko to co swego czasu za dzierżawy polskie poczytane było, pod moc swą z powrotem zagarnął. Kniaź Yury uciekł do Włodzimierza, gdzie zamknął się i widzenia z władcą Rzeczplitej zażądał.

Aneksja zaniepokoiła czujących zagrożenie bojarów moskiewskich. Kreml korzystając z chwilowej niezależności zaczął już prowadzić własną politykę, wypowiadając wojnę Republice Nowogrodzkiej. W sierpniu polskie oddziały zajęły Moskwę, żądając ponownego złożenia hołdu lub oddania większości terytorium... wraz z Moskwą. Kniaź Yury III ku zaskoczeniu króla, wybrał niezależność.

WtojrJH.png

W międzyczasie, sejm musiał zmienić stanowisko dotyczące kolonii. Gdy Rzeczpospolita miała ważniejsze wydatki, wschodnie wybrzeże Ameryki Północnej zostało opanowane przez Brytyjczyków i Skandynawów. Pozostała dalsza ekspansja w basenie Morza Karaibskiego. Z bazy na zachodzie Jukatanu, konkwistadorzy ponownie uderzyli na państwo Zapoteków. Tym razem zaszli znacznie dalej, docierając do samego centrum Ameryki Środkowej, odkrywając wzniesiony przez dawnych Azteków Tenochtitlan. Po przejęciu tych ziem, natychmiast przystąpiono do rozbudowy infrastruktury, chrystianizacji i polonizacji miejscowej ludności. Sam Tenochtitlan postanowiono wyburzyć, a na jego gruzach wznieść Nowy Tarnów, na cześć konkwistadora Iwana Tarnowskiego.

aj05Fis.png

Karol II zmarł w słusznym wieku, po pełnym ćwierćwieczu rządów. Wypada z wdzięcznością wypowiadać jego imię, bo choć dosięgła go nieunikniona klęska, to prędko potrafił otrząsnąć państwo. Nawet z nawiązką nadrobił wszelkie straty, czym zasłużył na przydomek - niespotykany od czasu pierwszych Piastów - Karola Odnowiciela. Konwokacja z roku 1594 znów przyjęła tylko dwie kandydatury godne pochylenia. Obie jednak niosły ze sobą podobne podobne commoda, bowiem charakterystyka młodych, ambitnych mężów prezentowała się podobnie.

Pierwszym był jedyny syn monarchy, trzeci z kolei Karol Gryf. Ojciec nie skąpił na jego nauki zagranicą, jednocześnie pilnując aby polski język i obyczaje traktował jako własne. Osoby z nim na co dzień przebywające zarzekają się, że cechuje go niespotykana siła ducha, większa jeszcze niż u ojca i dziada.

Niewiele starszy August Wittelsbach, to syn księcia bawarskiego i szwagier Karola. Młodzieniec w podobnym wieku, obyty w świecie, lubujący się w sztuce i naukach wszelakich. Również posiada porachunki z Habsburgami zagrażającymi jego rodzinie i ojczyźnie.

yrfOQKr.jpg

Rzeczpospolita w roku 1594 (podświetlono nabytki terytorialne).

 Share

34 Comments


Recommended Comments



Nie będę się wahał ani chwili i prędko oddam swój głos na Karola III. To już Piast jest, nie cudzoziemiec. Los Rzeczpospolitej na pewno drogi mu będzie. Jest on wart tronu, choćby za zasługi jakie jego ojciec dla naszego kraju położył. Skoro jeszcze słyszę iż mężniejszy jest on od swoich przodków, to wzywam brać szlachecką do głosowania na niego.

Co do inwestycji, to zgodny jestem ze stronnictwem, które uważa iż najlepsza obroną jest atak. Musimy wzmocnić naszą armię o broń najnowoczęśniejszą, w tym liczne oddziały artyleryji. Jeśli mamy już więcej nie zaznać goryczy porażki z rąk Habsburgów. Jednak apeluję o budowę kilku twierdz w kluczowych regionach kraju, m.in. w Krakowie, Warszawie czy Gdańsku, oby przeciwnik naszej gospodarki zbyt łatwo nie naruszył.

  • Upvote 2
Link to comment

Jak widać po poprzedniej wojnie, twierdze nam się przydadzą. Ogólnie teraz według mnie zamiast podbijać kolejne ziemie, w te już posiadane należy inwestować - budować warsztaty czy manufaktury, aby do skarbca pieniędzy na dużej armii utrzymanie i twierdzy budowę wpływało.

Co do króla zaś, wybór jest prosty.

Potrzebne nam sojusze na zachodzie, sami Austriakom rady nie damy. Ile ma Rzeczpospolita żołnierzy?

Maciej Bończa

  • Upvote 1
Link to comment

Gryfici jako panujący sprawiają się wyśmienicie i nie widzę najmniejszego powodu na szukanie jakiegoś Niemca na tron! Nie uważam również ażeby system fortyfikacji granicznych mógł dać Koronie cokolwiek w starciu z potęgą Habsburgów i głosuje przeciw jego budowie.

Link to comment

Gryfici jako panujący sprawiają się wyśmienicie i nie widzę najmniejszego powodu na szukanie jakiegoś Niemca na tron!

Skoro tak...

7ab2e77ba992f5bde33cb6632efaa392.gif?1317905947

budować warsztaty czy manufaktury, aby do skarbca pieniędzy na dużej armii utrzymanie i twierdzy budowę wpływało.

Robię to, choć jak wspomniałem - brakuje urzędników. Co do manufaktur, zawsze kładę na nie nacisk. Wkrótce będziemy posiadali już trzy wytwórnie broni.

Ile ma Rzeczpospolita żołnierzy?

Koło 90 tysięcy, ale Karol III (bo wynik elekcji raczej się nie zmieni) na pewno będzie chciał ten wynik jeszcze poprawić.

Link to comment

Wracając do stanowisk - pomyślę nad tym. Warto by było nadać więcej realizmu do wspólnego sprawowania władzy nad Rzeczplitą.

Zagłosowałem za twierdzami, bo nie lubię jak mi się pałętają wrogowie po Litwie, a ziemia leży wiele lat odłogiem. Załamie się nam koniunktura na zboże i tyle z budowania potężnej Rzeczplity. Flotę trzeba mieć dobrą, dobrze że Austryjacy nie mają do morza dostępu, bo by nam porty poblokowali i koniec z eksportem. Trza stworzyć wspomnianą lata do tyłu kompanię handlową, co by nam się to jakoś trzymało. Głosuję za tym Gryfem, a niech mu będzie, bo zaraz będzie sobie jakieś pretensje rościł do trony Rzeczypospolitej.

No i myślę, że można sobie odpuścić umieranie odgrywanych przez nas postaci. Możemy ew. zmieniać imiona co 2-3 sejmy, to niech król ustali.

Paweł Radziwiłł

Link to comment
Załamie się nam koniunktura na zboże i tyle z budowania potężnej Rzeczplity.

Na szczęście nasza ekspansja pozwoliła nam stać się nie tylko potentatem rolniczym, ale również metalurgicznym. Chyba muszę przygotować odcinek specjalny na temat sytuacji wewnętrznej Rzeczpospolitej.

dobrze że Austryjacy nie mają do morza dostępu

Już mają i to całkiem szeroki. Zarówno do Morza Czarnego jak i Śródziemnego. Przy następnym przeglądzie świata, zobaczysz waść jaki moloch na południu powstał.

Link to comment

Bo zapomnę:

1. Problem austriacki wciąż się powiększa. Jak widać na jednym z załączonych screenów Habsburgowie powrócili do sojuszu z Luksemburgami, przez co nie da się ruszyć ani jednych ani drugich. Jakby tego było mało, Austria (co było nieuniknione) w końcu przejęła koronę cesarską. Liczba nieprzyjaciół sięgnie niebawem ćwierć miliona...

2. Otwieram giełdę nazw dla miejscowości =). Jako, że w Ameryce (ale nie tylko, bo na Tatarszczyźnie również) będzie sukcesywnie postępować polonizacja, warto nieco spolszczyć nazwy poszczególnych prowincji.

Link to comment

Jan Myśkuw

Karol III to wybór pewny. Nie głosowałem na jego ojca, bom uważał że Wiśniowiecki lepiej w wojnie się sprawi, lecz Duńczyk choć przegrał, później sprawnie wszystko odbudował.

W kwestii strategii dalekosiężnej zgadzam się z mości Bończą. Terytorium nasze ogromne, z każdej strony czyhają na nas wrogowie. Trza się dobrze przygotować, rozwinąć gospodarkę i zbudować fortyfikacje. Armię odnowić do stałego poziomu, ale nie przesadzać. Rzeczpospolitą należy teraz umocnić, a ofensywę szykować w koloniach za morzem.

Link to comment

Jak już to spolonizowane - Władysławia, bądź Władysławowo! Poza tym proponuję wprowadzić nadawanie przydomków królom już zmarłym. Przykładowo Wielki, Okrutny, Srogi, Mocny, Wspaniały, Sprawiedliwy, Ruski etc.

Paweł Radziwiłł

Link to comment

Jan Myśkuw

Mości Radziwille, dumałem, czyż nie trafniej uhonorować by było prawdziwie ojczystą nazwą. Ależ czy potomni wiedzieli, o któregoż to Władysława chodzi? O Jagiellona? Łokietka? Hermana? Myśląc "Vlad" od razu przed oczami staje mi obraz naszego potężnego władyki i dziedzica Wołoskiego - Vlada Besarabskiego.

Tereny na wschodzie mogą być nazwane na cześć wielkich rodów szlacheckich Rzeczpospolitej. Koniecpolski? wink_prosty.gif

Link to comment

Z tego, co kojarzę to ...AAA... i tak wymyślał królom przydomki (patrz: "Odnowiciel".

Gdybyśmy spotykali się na sejmach w czasie panowania któregoś z władców to miało by jeszcze sens, ale skoro odwiedzamy wyłącznie elekcyjne? Przecież i tak mało rozmawiamy o zmarłych...

Link to comment

No jak praktyka pokazuje nie do końca tak jest. W każdym razie, cała koncepcja jest błędna u podstaw, właśnie ją wykasowałem. Tyle ode mnie na tym sejmie, no i mam nadzieję, że jeden głos to za mało by przeważyć w tym przypadku.

Link to comment

Winniśmy wyciągnąć lekcję z ostatniej wojny z Austrią y na południu Rzeplitej postawić mocne fortece. Szczególną uwagę zwrócić należy na terytoria kluczowe, które powinniśmy umocnić w pierwszej kolejności. Następnie trzeba dążyć do zbudowania całego łańcucha fortecznego, który uniemożliwi łatwe wtargnięcie wgłąb kraju. Jedna dobra twierdza warta jest kilku tysięcy wojska.

Głosuję za Gryfem. Panowie bracia szlacheccy już wymienili stosowne ku temu powody, więc nie widzę potrzeby abym miał się powtarzać.

Link to comment

Guest
Add a comment...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Create New...