Jump to content
  • entries
    318
  • comments
    3,425
  • views
    544,543

Ku Wielkiej Rzeczpospolitej odc. II


...AAA...

1,588 views

 Share

Panowie bracia!  

23 members have voted

  1. 1. Jak zareagować w obliczu zerwania unii?

    • Młody Stanisław musi za wszelką cenę odzyskać pełnoprawne dziedzictwo!
      12
    • A po co nam oni? Zwróćmy się na zachód!
      7
    • Kontynuujmy politykę wschodnią w przyjaźni z Ostrogskim!
      3

Ku Wielkiej Rzeczpospolitej

wgqz.png

Odcinek II

1409-1447

Najazdy tatarskie i haracz dla chana, przez kilka lat nie pozwoliły Władysławowi Jagielle na prowadzenie aktywnej polityki. Król dobijał jednak pięćdziesiątki i był gotów podjąć wszelkie ryzyko, byle tylko wypełnić swą życiową misję. Za taką uważał on zgnębienie Zakonu Krzyżackiego, od niemal półtora wieku niepokojącego północne rubieże Wielkiego Księstwa.

oJ5bGyj.png

Upragniona wojna znalazła władcę sama. W roku 1409 polscy panowie włączyli się do szerokiego konfliktu, za sprawą namów domu habsburskiego. Moment ten, w połączeniu z przypuszczalnie słabą dyspozycją państwa, sprowokował do napaści Krzyżaków wraz z sojuszniczą Brandenburgią. Rozpoczęła się wielka wojna z Zakonem 1409-1411.

kVRVkIQ.png

Do kluczowej bitwy doszło w okolicy Płocka, gdzie 16 tysięcy rycerstwa prowadzonego osobiście przez Jagiełłę, starło się z 12 tysiącami zaciężnych wojów niemieckich. Po zaciętym, wielogodzinnym boju chorągwie krzyżackie zaczęły uchodzić na północ, w kierunku Warmii. Niedobitki wraz z odwodami doścignięto i okrążono na polach Grunwaldu i Stębarku. Tam też zginęła większość zakonnych dostojników i zdobyto wszystkie chorągwie.

Litwinów jazda prze nawałnicą,

Piechota polska, żmudzka konnicą.

Zbrojne rycerstwo, dobrzy szermierze,

Są Matki Boskiej wiernym żołnierzem.

Walka, gonitwy i ciężkie boje,

Masz li Krzyżaku za krzywdy moje.

I gniew jak burza rozdarł pancerze,

Mocą niezłomną kipiącą w wierze.

Przeszli przez hufce i pułki zbrojne,

Zastępy lekkie ludziami rojne.

A śmierć skrzydłami zgarnęła ino,

Krzyżackie zbrodnie - z ich buty winą.

Spełniwszy swoje przyrzeczenie - w sposób nagły - wraz z początkiem następnego roku, zmarł Władysław II. Jego syn i imiennik, do czasu swej nieletności musiał pozostawić opiekę nad Królestwem i Wielkim Księstwem w rękach krakowskich dostojników.

YVz7YNX.png

Niewiele mniejszą bitwę niż Polacy stoczyli Litwini na Kujawach, pokonując oddziały brandenburskie. Niemcy okazali się nie tacy straszni jak ich malowano - do końca roku 1410 zachodni sąsiad Polski został zmuszony do całkowitego wycofania się z konfliktu i zerwania traktatów wiążących go z wielkim mistrzem.

Pokój z upokorzonymi Szpitalnikami zawarto w Toruniu. Ziemia chełmińska, Warmia, Mazury i nade wszystko Pomorze Gdańskie miały przejść pod stałe panowanie dynastii Jagiellonów. Utrata Gdańska, jednego z najświetniejszych portów ligi hanzeatyckiej, miała się okazać początkiem końca potęgi krzyżackiej.

63Sh1r9.png

Mieszczanie gdańscy nie odwzajemniali entuzjazmu, wszczynając silną rebelię, którą gasić musiała większa część koronnego wojska. A był to jedynie przedsmak kryzysu powracającego ze wzmożoną siłą. Nikt nie śmiał oczerniać utytułowanego nieboszczyka, ale dla rady regencyjnej jasnym było, że Jagiełło gospodarował królewskim skarbcem co najmniej nierozsądnie. Okazało się, że za wielkimi gloriami stały wydatki ponad miarę Korony. Niewypłacony żołd, wzrastająca inflacja i żądający daniny chan, zmusiły możnych do zadłużenia państwa.

feq3qwv.png

Gdy po kilku latach nieudolnych rządów rady regencyjnej Polska nie była w stanie uregulować zobowiązań, oddano stery w ręce niezwykle utalentowanego administratora - Igora Rzewuskiego. Biskup krakowski nie był cudotwórcą, jednak w sposób zdecydowany wprowadzał nawet najboleśniejsze reformy. Jego najważniejszym osiągnięciem zdaje się powołanie Rady Monetarnej - specjalnego ciała czuwającego nad wartością monety i poziomem inflacji (przyjęcie doktryny: bank narodowy).

s7RupYg.png

Władysław III Jagiellończyk, zasiadł oficjalnie na tronie latem roku 1417. Syn Jagiełły i Anny Luksemburskiej stał przed poważnymi wyzwaniami i powszechnie się obawiano, że przez wzgląd na młody wiek oraz przeciętne zainteresowanie polityką, nie da on sobie rady.

Na sejmach wśród bojaźliwej szlachty wykształciło się stronnictwo proluksemburskie, opłacane szczodrze przez cesarza Viktariona I i wspomagane przez jego siostrę, wdowę po Jagielle. Doprowadzili oni do kolejnego mariażu polsko-czeskiego oraz zerwania paktów z Austrią.

sWrjiKA.png

Wady te niosły za sobą jeden pozytyw - niegasnące zaangażowanie kardynała Rzewuskiego, mogącego kontynuować swe reformy. Władca stał się na tyle podatny na szepty doradcy, że temu na rękę było umocnienie jego pozycji (+1 do centralizacji). Do końca dekady Polska konsekwentnie nie mieszała się w żadne konflikty, co pomogło wygasić ostatnie ośrodki buntowników i wreszcie spłatę wszystkich długów Jagiełły.

ZJ2RLda.png

Władysław III wyłamał się z biskupiej polityki dopiero po okrzepnięciu, w siódmym roku swoich rządów, włączając się do sporu Duńsko-Szwedzkiego. Znaczącym epizodem była nowa wojna z Krzyżakami, nazywana dla odróżnienia małą wojną. Nieprzypadkowo, bowiem państwo zakonne nie stawiło większego oporu, poddając raz za razem kolejne twierdze.

Na mocy II pokoju toruńskiego z roku 1426, Żmudź przeszła w ręce litewskie, a Polsce przypadła Kurlandia z portem w Memlu. Od tego momentu, aż do lat '40 Jagiellon prowadził spokojną, wręcz ospałą politykę, dając działać Igorowi Rzewuskiemu. Nie mogło być zresztą inaczej, przy całkowitym braku porozumienia podzielonej szlachty.

H3FEmgo.png

Pojawiła się jednak iskierka nadziei. Oto, zaraz po pokonaniu króla węgierskiego, na Tatarów wyruszył osobiście Święty Cesarz. W głowie króla, który nie widział dotąd sposobności na ujarzmienie diabłów wschodnich zaświtała nieśmiała myśl ataku. Czym prędzej zwołał pospolite ruszenie i wyruszył spod Krakowa.

Podczas obozowania na Podkarpaciu zdarzyła się jednak rzecz straszna! Epidemia, najpewniej cholery spustoszyła armię i... dosięgła samego Władysława. Władca zmarł dokładnie 30 stycznia 1447 roku a jego ciało przewieziono na Wawel. W tym samym czasie, jeszcze nim ostygł trup Jagiellona, zawiązała się na Wielkim Księstwie konfederacja pod komendą potężnego rodu Ostrogskich. Głowa rodziny - Zygmunt - korzystając z kompletnego zdezorientowania koroniarzy i małoletności prawowitego dziedzica Stanisława, przekonał bojarów do przekazania mu korony, a tym samym do zerwania unii personalnej łączącej oba kraje. Błyskawicznie, zaraz po koronacji w Wilnie, Zygmunt Ostrogski poprowadził litewskie zastępy na południe.

Tymczasem w Polsce stery przejęła rada regencyjna...

2T2bS8Q.jpg

Polska i Litwa w roku 1440 (podświetlono nabytki terytorialne).

 Share

15 Comments


Recommended Comments

Litewscy bojarzy chyba na za dużo sobie pozwalają. Inkorporujmy Ruś Czarną i kierujmy się na Czechy - Litwa jak już straci swoje nabytki na rzecz Moskali, Nowogrodzianinów i Hordy wróci z podkulonym ogonem.

Link to comment

Przepraszam was za przestarzałą mapę, ale pierwotnie odcinek miał sięgać roku 1440. Dodałem te siedem lat w związku z nagłym zerwaniem unii. Zmieniło się tyle, że Cesarz pożarł północne Węgry, stworzył granicę z Ordą i wykorzystując bunty wjechał w nią... wraz z Litwą. Najgorsze jest to, że Korona podczas regencji ma związane ręce!

Link to comment

Mój głos natomiast zniknął w otchłani... czegoś i go nie widać. Moje stanowisko jednak nie ulega zmianie.

Właśnie się dziwiłem, czemu 4 głosy oddano a widać tylko 3 - A.

Link to comment

Ta zniewaga krwi wymaga! Należy przypomnieć Litwinom o ich obowiązkach względem Korony i Króla, a tego psubrata Ostrogskiego powiesić na najwyższej gałęzi, tak aby podobne mu kanalie widziały z daleka, co się robi u nas ze zdrajcami!

  • Upvote 4
Link to comment

Chociaż zgadzam się co do powieszenia Ostrogskiego, również zadaję sobie pytanie: jak. Wielkie Księstwo zaprawdę silne jest, a na dodatek wyśmienicie trafiło w moment. Właśnie teraz gdy Korona kiwnąć palcem nie może, a Ordę bunty szargają, Litwa może nam zamknąć drogę na wschód.

Link to comment

Dlatego uważam, że nie ma co ingerować w ich sprawy wewnętrzne na razie - niech się bogaci litewska magnateria kosztem biednych litewskich chłopów. Nie może się to równać z dobrobytem polskich kmieci. Ale jak wyżej - fragment Litwy można odebrać jako zapłatę za przedstawienie jak funkcjonuje prawdziwe państwo.

Link to comment

Jakies zdradzieckie psubraty uniemozliwiaja mi oddanie glosu! Tymsamym iformuje tu, wszem i wobec ze uwazam jakoby najjasmieksza powinna nie ingerowac w wewnetrzne sprawy Litwy tylko poczekac az ta przegra tyle ze powroci z podkulonym ogonem pod nasze skrzydla.

Link to comment

Jeżeli już - powtarzam, jeżeli - na uzurpatora Ostrogskiego szlachecka brać zdecyduje się iść, to pod rozwagę sojusze Wielkiego Księstwa Litewskiego wziąć należy i wiek Króla Jego Mości, który dzieckiem jeno jest.

Luksemburg własne zmartwienia ma, z pogany się bije, jako i my powinniśmy. Dopóki ta wojna zakończoną nie będzie nijak nam na Litwę, czy gdzie indziej. Do Rzeszy posłów słać, a może i do Nowogrodu, o wiecznej przyjaźni Czechów zapewnić. Jak trza to choćby i udział w ziemi zaproponować, kosztem zdradzieckiej Litwy.

  • Upvote 1
Link to comment

Raczcie powściągnąć swój gnie, mości panowie. Korona Rzeczypospolitej już i tak zbytnio osłabiona. Litwa to olbrzymie połacie terenu jeno. Czy wystarczy nam wojsk aby zabezpieczać granice z Złotą Ordą? Najpierw władzę należy umocnić tu - w Rzeczypospolitej. W międzyczasie przygotowywać chłopów Litwińskich, na powrót władzy królewskiej, należy. Dopiero wtedy - gdy chłop Litwiński króla zapragnie - zaatakować.

BTW. Rzeczpospolita czy Rzeczypospolita?

Zgodnie z dzisiejszą polszczyzną mamy Rzeczpospolitą, ale oczywiście żadnych archaizmów wam nie bronię =) - A.

Link to comment

Poza tym problemem jest, że nie mamy granicy z Węgrami, a powinniśmy do niej dążyć. Pytanie czy nie warto wspomóc Ordę, bo nadmierna dominacja Austriaków może nam przeszkodzić w podbijaniu Europy.

Link to comment

Jak nie mamy granicy z Węgrami? Waść ma jakąś mocno przedawnioną mapę. Na tej tu wyraźnie widać Węgry na południu Korony. Według mnie, ważne jest przywrócenie unii z Litwą, ale wcześniej musimy przestać płacić haracz saracenom. Pieniądze lepiej zostawiać sobie, niż wysyłać barbarzyńcom. Dlatego trzeba sprzymierzyć się z Węgrami, lub jakimś innym państwem o dostatecznej sile i granicy z Ordą. Może Gruzja, jeśli jeszcze istnieje? Oni zatargi z Ordą często mają. Przydałoby się także podbić resztę Prusów, żeby nie mieć ekslawy w postaci Kurlandii.

Patrz mój pierwszy komentarz - A.

Link to comment
Guest
Add a comment...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

×
×
  • Create New...